Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΝΟΤΙΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ – 30/09/2026
Γράφει ο Στάθης Παρασκευάς
Η Αθήνα δεν έχασε ποτέ τη θάλασσά της. Απλώς την είχε παραχωρήσει εδώ και πολλές δεκαετίες! Ένα μεγάλο μέρος της παραλιακής ζώνης ανήκε στην πράξη στα μπουζούκια, στα κέντρα διασκέδασης και σε κάθε λογής περίκλειστες χρήσεις. Από το Φάληρο μέχρι τη Γλυφάδα, η σχέση της πόλης με τη θάλασσα δεν είχε καμία σχέση με αυτό που σήμερα εννοούμε παραλιακό μέτωπο. Το εντυπωσιακό είναι ότι αυτό δεν φαινόταν να μας ενοχλεί ιδιαίτερα.
Όταν η παραλιακή σήμαινε νυχτερινή Αθήνα
Για χρόνια η παραλιακή ήταν συνώνυμη της νυχτερινής Αθήνας. Νεράιδα, Δειλινά, Φαντασία, Αστέρια και δεκάδες άλλα κέντρα έγραψαν τη δική τους ιστορία και έγιναν μέρος της συλλογικής μνήμης της πόλης. Ολόκληρες γενιές Αθηναίων έμαθαν να «κατεβαίνουν στην παραλιακή» όχι για να περπατήσουν δίπλα στη θάλασσα, αλλά για να περάσουν την πόρτα ενός μαγαζιού.
Το The Ellinikon μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερο για κάτι λιγότερο θεαματικό. Γιατί συμβάλλει στην αποκατάσταση μιας σχέσης που η Αθήνα είχε χάσει εδώ και δεκαετίες
Δεν χρειάζεται να καταδικάσουμε εκείνη την εποχή. Τα μπουζούκια και τα μεγάλα κέντρα διασκέδασης ήταν κομμάτι της Αθήνας και της κοινωνικής ιστορίας της. Αξίζει όμως να θυμηθούμε πόσο φυσιολογικό θεωρούσαμε τότε ένα από τα πολυτιμότερα κομμάτια της πόλης να είναι μια αλληλουχία ιδιωτικών χρήσεων και όχι ένας χώρος ανοιχτός σε όλους.
Για χρόνια θεωρούσαμε φυσιολογικό να πληρώνουμε για να βρεθούμε δίπλα στη θάλασσα. Σήμερα μας φαίνεται αυτονόητο ότι πρέπει να μπορούμε να φτάσουμε σε αυτήν περπατώντας.
Τα μπουζούκια, βέβαια, ήταν μόνο ένα κομμάτι της ιστορίας. Η λεωφόρος Ποσειδώνος εξελίχθηκε σε ένα πραγματικό αστικό σύνορο. Περιφράξεις, εγκαταστάσεις, αθλητικές χρήσεις και χώροι χωρίς καμία σύνδεση μεταξύ τους συμπλήρωσαν την εικόνα. Η Αθήνα μεγάλωνε προς κάθε κατεύθυνση έχοντας, λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της, μια τεράστια ακτογραμμή που δεν κατάφερε ποτέ να βάλει πραγματικά στην καθημερινότητά της. Μια μεσογειακή πρωτεύουσα που για δεκαετίες έζησε σαν να μην ήταν παραθαλάσσια πόλη. Αυτό αρχίζει να αλλάζει.
Η αρχή έγινε από τον Φλοίσβο
Η πρώτη μεγάλη ένδειξη είχε έρθει αρκετά νωρίτερα, στον Φλοίσβο. Η ανάπλαση της Μαρίνας, που ξεκίνησε μετά την παραχώρησή της το 2002, δεν δημιούργησε μόνο έναν σύγχρονο τουριστικό λιμένα. Έφερε στην παραλία εστίαση, περίπατο, πράσινο και χώρους στους οποίους μπορούσε να βρεθεί ο καθένας χωρίς να διαθέτει σκάφος. Ήταν ίσως το πρώτο χειροπιαστό παράδειγμα ότι μια οργανωμένη ανάπτυξη στην ακτή μπορούσε ταυτόχρονα να ανοίξει το θαλάσσιο μέτωπο στην καθημερινή ζωή της πόλης.
Σήμερα αυτή η αλλαγή συνεχίζεται σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Στον Φαληρικό Όρμο, το ΑΕΝΑΟΝ φιλοδοξεί να μετατρέψει 741 στρέμματα σε έναν μεγάλο μητροπολιτικό χώρο πρασίνου και αναψυχής δίπλα στη θάλασσα. Νοτιότερα, η ανάπλαση της Μαρίνας Αλίμου αλλάζει ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι της ακτής.
Το The Ellinikon αλλάζει την κλίμακα

Η μεγαλύτερη όμως παρέμβαση γίνεται στο The Ellinikon. Και όχι μόνο λόγω του μεγέθους της επένδυσης. Για πρώτη φορά σε μια τόσο μεγάλη έκταση επιχειρείται να αλλάξει ακριβώς το μοντέλο με το οποίο λειτουργούσε επί δεκαετίες η παραλιακή. Αντί για αποσπασματικές και περίκλειστες χρήσεις, το Μητροπολιτικό Πάρκο των περίπου 2.000 στρεμμάτων, το αναμορφωμένο παραλιακό μέτωπο και οι διαδρομές πεζών και ποδηλάτου σχεδιάζονται ως κομμάτια του ίδιου αστικού χώρου.
Το σημαντικότερο ίσως είναι ότι το The Ellinikon δεν σταματά στην Ποσειδώνος. Επιχειρεί να ενώσει αυτό που μέχρι σήμερα ήταν χωρισμένο. Την πόλη με το πάρκο και το πάρκο με την ακτή.
Η μεγαλύτερη όμως παρέμβαση γίνεται στο The Ellinikon. Και όχι μόνο λόγω του μεγέθους της επένδυσης. Για πρώτη φορά σε μια τόσο μεγάλη έκταση επιχειρείται να αλλάξει ακριβώς το μοντέλο με το οποίο λειτουργούσε επί δεκαετίες η παραλιακή
Γι’ αυτό και ένα από τα πιο καθοριστικά έργα του είναι εκείνο που όταν ολοκληρωθεί, δεν θα φαίνεται. Η υπογειοποίηση της Ποσειδώνος έχει προφανή συγκοινωνιακή σημασία. Αλλά η μεγαλύτερη αλλαγή είναι πολεοδομική. Ένας δρόμος που επί δεκαετίες χώριζε τον αστικό ιστό από τη θάλασσα κατεβαίνει κάτω από το έδαφος. Πάνω του δημιουργείται η δυνατότητα μιας διαφορετικής σχέσης με την ακτή, χωρίς το σημερινό τείχος της κυκλοφορίας ανάμεσα στην πόλη και το παραλιακό μέτωπο.
Κάπως έτσι το The Ellinikon αποκτά μια σημασία που υπερβαίνει τα όριά του. Δεν είναι μόνο τι χτίζεται μέσα στην έκταση του πρώην αεροδρομίου. Είναι ότι ένα τόσο μεγάλο κομμάτι της Νότιας Αθήνας σχεδιάζεται εξαρχής με τη θάλασσα ως μέρος της πόλης και όχι ως προορισμό στην άλλη πλευρά ενός δρόμου.
Η θάλασσα ξαναγίνεται μέρος της πόλης
Δεν είμαστε ακόμη εκεί. Υπάρχουν περιφραγμένες εκτάσεις, κομμάτια της ακτής που παραμένουν αποκομμένα και αρκετά προβλήματα πρόσβασης. Υπάρχει και κάτι που δεν πρέπει να ξεχνάμε. Δεν μπορείς να μιλάς για μια θάλασσα που επιστρέφει στην πόλη, όταν για να φτάσεις σε αυτήν χρειάζεσαι απαραιτήτως αυτοκίνητο. Οι δημόσιες συγκοινωνίες προς το παραλιακό μέτωπο θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό αν η αλλαγή θα αφορά όλους ή μόνο όσους μπορούν εύκολα να μετακινηθούν μέχρι εκεί.
Παρ’ όλα αυτά, κάτι έχει ήδη αλλάξει στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε την ακτή. Και ίσως αυτή να είναι τελικά η μεγαλύτερη μεταμόρφωση της Νότιας Αθήνας. Το The Ellinikon μπορεί να αποδειχθεί σημαντικότερο για κάτι λιγότερο θεαματικό. Γιατί συμβάλλει στην αποκατάσταση μιας σχέσης που η Αθήνα είχε χάσει εδώ και δεκαετίες.
Για χρόνια είχαμε τη θάλασσα μπροστά μας και είχαμε περίπου συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι δεν μας ανήκει πραγματικά ως δημόσιος χώρος. Τώρα η Αθήνα αρχίζει να τη διεκδικεί ξανά.
Διαβάστε ειδήσεις για τα Νότια Προάστια Αττικής στο Notiesdiadromes.gr
Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook



