Η άποψη του χριστιανισμού για τα δύο φύλα είναι σαφής: άνδρες και γυναίκες είναι απολύτως ισότιμοι, είναι εξίσου και οι δύο «εικόνες του Θεού» (ο άνθρωπος έχει δημιουργηθεί «κατ’ εικόνα Θεού»), έχουν ακριβώς την ίδια αξία και την ίδια συμμετοχή στην αγιότητα. Οι διαφορετικοί ρόλοι τους μέσα στην κοινωνία και στην οικογένεια είναι εξίσου απαραίτητοι και συμπληρωματικοί, δεν επιτρέπεται να θεωρούνται «ανώτεροι» και «κατώτεροι» – και αμέτρητες φορές έχουν αλλάξει, προπαντός γυναίκες έχουν αναλάβει ρόλους παραδοσιακά «ανδρικούς», όπως στις αγροτικές εργασίες ή στον πόλεμο ή ακόμη και στη διακυβέρνηση του κράτους (βασίλισσες) και αυτό έχει θεωρηθεί αξιέπαινο.
Οποιαδήποτε διάκριση εις βάρος του ενός φύλου (κατά κανόνα, της γυναίκας) είναι αντίθετο με τη χριστιανική διδασκαλία και έχει καταγγελθεί έντονα από τους αγίους διδασκάλους του χριστιανισμού, στους οποίους βεβαίως περιλαμβάνονται και γυναίκες.
Τεκμηριώνω τα παραπάνω:
Ο απόστολος Παύλος σαφώς διδάσκει ότι στην Εκκλησία δεν υπάρχει καμία διάκριση μεταξύ των ανθρώπων, αλλά όλοι «είναι ένα» εν Χριστώ: «οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (επιστολή προς Γαλάτας, κεφ. 3, στίχος 28).
Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, σε ομιλία που εκφωνήθηκε στην ΚΠολη ενώπιον του αυτοκράτορα Μ. Θεοδοσίου και πολλών αρχόντων, με αφορμή την ανισότητα κατά των γυναικών στη νομοθεσία, διακηρύσσει:
«Δε δέχομαι αυτή τη νομοθεσία, δεν επαινώ την (κοινωνική) συνήθεια. Οι νομοθέτες ήταν άνδρες, γι’ αυτό η νομοθεσία είναι κατά των γυναικών. Γι’ αυτό και δώσανε τα παιδιά στην εξουσία του πατέρα, αφήνοντας χωρίς φροντίδα το ασθενέστερο. Ο Θεός όμως δε φέρθηκε έτσι, αλλά (είπε) “τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ζήσεις καλά”, που είναι η πρώτη εντολή στην παλαιά διαθήκη. […] Βλέπετε την ισότητα της νομοθεσίας. Ένας δημιουργός του άντρα και της γυναίκας, ένα χώμα και οι δυο, μία εικόνα (του Θεού), ένας νόμος, ένας θάνατος, μία ανάσταση. Ομοίως, γίναμε και από άντρα και από γυναίκα. Ένα χρέος οφείλεται από τα παιδιά στους γονείς. Πώς λοιπόν εσύ απαιτείς σωφροσύνη [=συζυγική πίστη] από τη γυναίκα σου, ενώ ο ίδιος δεν την προσφέρεις; Πώς ζητάς χωρίς να δίνεις; Πώς νομοθετείς άνισα για σώμα ισότιμο με το δικό σου;
Αν εξετάζεις τα χειρότερα, δες: αμάρτησε η γυναίκα [Εύα], το ίδιο και ο Αδάμ. Και τους δύο τους εξαπάτησε ο όφης. Δε βρέθηκε ο ένας πιο αδύναμος και ο άλλος πιο δυνατός. Αλλά εξετάζεις τα καλύτερα; Και τους δύο τους σώζει ο Χριστός με τα πάθη του. Έγινε άνθρωπος για τον άνδρα; Το ίδιο και για τη γυναίκα… Λέγεται ότι προέρχεται [ο Χριστός] από το σπέρμα Δαβίδ. Νομίζεις ενδεχομένως ότι με αυτό τιμάται ο άντρας; Γεννάται όμως από την Παρθένο και αυτό είναι υπέρ των γυναικών» (Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου, Λόγος ΛΖ΄, 6-7).
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έχει γράψει σε αμέτρητα σημεία των ομιλιών του υπέρ των γυναικών. Εδώ θα παραθέσουμε δύο:
α) Ο άγιος αναφέρεται στα λόγια του Παύλου «οι άνδρες να αγαπάτε τις γυναίκες σας όπως ο Χριστός αγάπησε την Εκκλησία» (δηλ. τους ανθρώπους) «και έδωσε τη ζωή του γι’ αυτήν…» (προς Εφεσίους, 5, 25 – διαβάζεται κατά την τελετή του γάμου) και σχολιάζει: «Ώστε και αν πρέπει να πεθάνεις υπέρ των γυναικών, μη διστάσεις. Διότι, αν ο Κύριος αγάπησε τόσο τη δούλη [ενν. ο Χριστός την παρακμασμένη ανθρωπότητα], ώστε να παραδώσει τον εαυτό του για χάρη της, πολλώ μάλλον εσύ πρέπει να αγαπάς το ίδιο τη συνάνθρωπό σου» (βλ. P.G. 51, 228).
β) Δείτε τι γράφει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος προς τους άντρες συζύγους που, παράλληλα προς τη σχέση με τη γυναίκα τους, επισκέπτονται πορνεία. Παίρνει αφορμή από τα λόγια του αποστόλου Παύλου στην Α΄ προς Κορινθίους, κεφ. 7, στ. 3: «Ο άνδρας να προσφέρει στη γυναίκα την εύνοια [=συζυγική αγάπη] που της οφείλει, το ίδιο και η γυναίκα στον άνδρα». Και λέει:
«Το σώμα του άνδρα δεν ανήκει στον άνδρα, αλλά στη γυναίκα (του). Ας της διατηρεί λοιπόν ακέραιο το κτήμα και ούτε να της το μειώνει ούτε να της το καταστρέφει. … Αφού λοιπόν το σώμα του άνδρα είναι κτήμα της γυναίκας, ας δείξει αυτός το ενδιαφέρον του για τη διαφύλαξη αυτής της παρακαταθήκης. Το ότι βέβαια αυτό εννοεί (ο Παύλος) αποδεικνύεται από το εξής: Αφού είπε «ας αποδίδει τη συζυγική αγάπη», πρόσθεσε: «Η γυναίκα δεν εξουσιάζει το σώμα της η ίδια, αλλά ο άνδρας της. Παρόμοια και ο άνδρας δεν εξουσιάζει το σώμα του, αλλά η γυναίκα του» [Α΄ προς Κορινθίους, 7, στίχ. 4]. Όταν λοιπόν δεις μια πόρνη να σε δελεάζει, να σκέπτεται το κακό σου, να επιθυμεί το σώμα σου, πες της: «Δεν είναι δικό μου το σώμα, αλλά της γυναίκας μου. Δεν τολμώ να το σφετερισθώ ούτε να το παραδώσω σε άλλη γυναίκα». Το ίδιο ας κάνει και η γυναίκα…
»Διότι η γυναίκα σου δεν ήλθε σε σένα για να ατιμάζεται, δεν εγκατέλειψε πατέρα και μητέρα και όλο το σπίτι της για να προσβάλλεται … Την πήρες συνοδοιπόρο και σύντροφο της ζωής και ελεύθερη και ισότιμη. Πώς λοιπόν δεν είναι παράλογο να δείχνεις κάθε ενδιαφέρον, όταν παίρνεις την προίκα, χωρίς να αφήνεις να ελαττωθεί καθόλου, ενώ αυτό που είναι πιο πολύτιμο από όλη την προίκα, δηλ. τη σωφροσύνη [=συζυγική πίστη] και τη σεμνότητα και το δικό σου σώμα, που είναι δικό της κτήμα, να το διαφθείρεις και να το μολύνεις; Εάν ελαττώσεις την προίκα, δίνεις λόγο στην πεθερό σου, εάν όμως μειώσεις τη σωφροσύνη θα δώσεις λόγο στο Θεό, ο οποίος εισήγαγε το γάμο και σου παρέδωσε τη γυναίκα» (P.G. 51, 213-215).
Η ιεροσύνη της γυναίκας
Πάρα πολλά αποσπάσματα από έργα Πατέρων της Εκκλησίας υπέρ των γυναικών παραθέτουμε στο άρθρο μας «”Και ο Θεός έπλασε τη γυναίκα” – Η θέση της γυναίκας στο Χριστιανισμό», που δημοσιεύτηκε το 2009. Εκεί δίνουμε και απαντήσεις σε συνηθισμένες παρανοήσεις για δήθεν διακρίσεις της Εκκλησίας εις βάρος της γυναίκας, όπως ότι η γυναίκα δεν γίνεται ιερέας: αυτό δεν ισχύει – κάθε χριστιανή γυναίκα, όπως και κάθε χριστιανός άνδρας, έχει τη γενική ιεροσύνη, την οποία λαμβάνει με το μυστήριο του χρίσματος (άγιο μύρο), και η τέλεση της θείας λειτουργίας γίνεται από τον χριστιανικό λαό που είναι συγκεντρωμένος στην εκκλησία, εξίσου και από τους άνδρες και από τις γυναίκες, που είμαστε όλοι και όλες λαός ιερέων («βασίλειον ιεράτευμα»). Όλοι λειτουργούμε και όλοι κοινωνούμε εξίσου το σώμα και το αίμα του Χριστού και αγιαζόμαστε.
Στην ειδική ιεροσύνη (των «παπάδων») η γυναίκα χειροτονείται μέχρι τον βαθμό της διακόνισσας. Δεν γίνεται ιέρεια, επειδή α) ο ιερέας συμβολίζει τον Νυμφίο Χριστό, στον «γάμο» Θεού και ανθρώπου (δηλ. την ένωση Θεού και ανθρώπου), και θα ήταν αταίριαστο να είναι γυναίκα, β) η θεία λειτουργία είναι θυσία (= το σώμα και το αίμα του Χριστού, προέκταση της σταυρικής θυσίας Του) και από τα αρχαία χρόνια οι γυναίκες δεν τελούν θυσίες, επειδή η γυναίκα φέρνει τη ζωή, δεν την αφαιρεί, γ) οι ειδωλολατρικές θρησκείες είχαν το φαινόμενο της «ιεράς πορνείας» («ιερόδουλες») και αυτό απέτρεψε τους χριστιανούς να χειροτονήσουν ιέρειες. Έχουμε όμως διακόνισσες (θα τις δείτε στα γυναικεία μοναστήρια μας να βοηθούν στην τέλεση της θείας λειτουργίας μέσα στο ιερό) και το κυριότερο έχουμε αγίες, με κορυφαία την Παναγία, τις οποίες γιορτάζουν και υμνούν ακόμη και οι Πατριάρχες!
Κάποιες προτεσταντικές «εκκλησίες» που χειροτονούν «γυναίκες ιερείς» και «επισκόπους», το κάνουν επειδή οι προτεστάντες δεν αναγνωρίζουν καθόλου την ειδική ιεροσύνη, αλλά μόνον τη γενική (που έχουμε όλοι και όλες). Οι «ιερείς» τους δεν θεωρούνται πραγματικά ιερείς, αλλά «διδάσκαλοι» και «συντονιστές» των τελετών τους.
Το να είσαι ιερέας δεν είναι θέση εξουσίας. Είναι διακονία (=προσφορά, υπηρεσία). Ο ιερέας είναι πνευματικός πατέρας. Η γυναίκα είναι μητέρα. Η κορυφαία διακονία της γυναίκας, αντίστοιχη με των ιερέων, είναι η μητρότητα (κυοφορία, γέννηση και ανατροφή των νέων ανθρώπων, ανδρών και γυναικών). Βεβαίως, σήμερα η μητρότητα έχει υποτιμηθεί, δεν θεωρείται σπουδαία προσφορά, γιατί ο αγώνας για τον σεβασμό και τα δικαιώματα της γυναίκας λοξοδρόμησε προς μια «ανδροποίηση» της γυναίκας. Για να καταλάβεις όμως πώς το βλέπει ο χριστιανισμός, υπενθυμίζω ότι και ο Χριστός ακόμη, όταν του είπε η Μητέρα Του ότι στον γάμο της Κανά «δεν έχουν κρασί», ενώ στην αρχή έδειξε ότι δεν ήθελε να παρέμβει, αμέσως το έκανε χωρίς να προβάλει πλέον καμιά αντίρρηση. Δηλαδή και ο Χριστός ακόμη υπάκουσε τη Μητέρα Του.
Η γυναίκα είναι το θεμέλιο της οικογένειας. Όμως η προσφορά της ιστορικά δεν έχει αναγνωριστεί λόγω του εγωισμού και της απληστίας των ανδρών. Η Εκκλησία την αναγνωρίζει, υψώνοντας την Παναγία στην κορυφαία τιμητική θέση, ανώτερη όχι μόνο από τους Πατριάρχες, αλλά και από τους αγγέλους και τους αρχαγγέλους.
Έλεγε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (που τον κρέμασαν οι Τούρκοι το 1779): «Ίσια την έκαμεν ο Θεός την γυναίκα με τον άνδρα, όχι κατωτέρα». «Πολλές γυναίκες ευρίσκονται εις τον κόσμον οπού είναι καλύτερες από τους άνδρες. Τι σε ωφελεί να καυχάσαι πως είσαι άνδρας, και είσαι χειρότερος από την γυναίκα και πηγαίνεις εις την κόλασιν και καίεσαι πάντοτε, και η γυναίκα σου να πηγαίνη εις τον παράδεισον να χαίρεται πάντοτε;». «Εγεννήθη ο Κύριός μας από γυναίκα, διά να ευλογήση την γυναίκα… Εγεννήθη ο Κύριός μας από παρθένον, διά να προτιμήση την παρθενίαν… Εγεννήθη ο Κύριός μας από αρραβωνιασμένην, διά να ευλογήση τον γάμον».
Λέει επίσης για τους γονείς που αποχτούν κορίτσια: «Καθώς ο Ιωακείμ και η Άννα δεν επροτίμησαν το αρσενικόν από το θηλυκόν [δηλ. όταν γέννησαν την Παναγία, δεν δυσαρεστήθηκαν που ήταν κορίτσι], έτσι και η ευγενία σας να μην προτιμάτε τα αρσενικά παιδιά σας από τα θηλυκά, διότι όλα τα πλάσματα, του Θεού είναι».
Η δημιουργία του ανθρώπου & η Εύα
Στο επίμαχο αυτό ζήτημα (που έχει λυθεί εδώ και αιώνες από την Εκκλησία υπέρ της γυναίκας, ασχέτως των πραγματικά στερεότυπων προκαταλήψεων που διατηρούμε εμείς οι άνδρες) θα αναφερθούμε σε επόμενο άρθρο μας, όπως και το ζήτημα αν «ο Θεός θεωρείται γυναίκα» και γιατί μιλάμε για «Θεό Πατέρα» και όχι «Θεά Μητέρα».
Κλείνω λέγοντας ότι οι άνδρες έχουμε καταχραστεί τη θέση μας στον κόσμο και, αντί να αγαπάμε και να προστατεύουμε τη γυναίκα (που αυτό σημαίνει ότι «ο άνδρας είναι κεφαλή της γυναίκας»), την εξουσιάσαμε, την προσβάλαμε, την πληγώσαμε ποικιλοτρόπως. Ομοίως πολύ συχνά και η γυναίκα τον άνδρα, όπως και η γυναίκα τη γυναίκα. Όταν οι άνθρωποι είναι άγιοι, δεν υπάρχουν διακρίσεις, ανισότητα, πληγές και προβλήματα, είτε άνδρες είναι είτε γυναίκες.
Θα το συνεχίσουμε, Θεού θέλοντος. Ευχαριστώ θερμά.
Θεόδωρος Ι. Ρηγινιώτης
