Γράφει η Ελένη Κονιαρέλλη – Σιακή
Όταν ο πατέρας μου κατέβαινε από το χωριό στην πόλη της Μυτιλήνης για τις δουλειές του, το σπίτι δε με χωρούσε. Από το πρωί έβγαινα και καθόμουν στο σκαλοπάτι της πόρτας περιμένοντας να γυρίσει. Μόλις στη στροφή του δρόμου τον διέκρινα, μικρό σαν παιχνίδι λόγω της απόστασης, πεταγόμουν επάνω με λαχτάρα και παραπατώντας στις πέτρες, έτρεχα να τον συναντήσω.
Όσο τον πλησίαζα η εικόνα του ολοένα και μεγάλωνε, αντίθετα με τη δική μου που παρέμενε μικρή. Μόλις έφθανα δίπλα του, μ’ έπιανε σφιχτά απ’ το χέρι και σιγά-σιγά ανεβαίναμε το δρόμο για το σπίτι μας. Η παλάμη του, ήταν από τις δουλειές «αγκαθωτή», έλεγα τότε. Στη μικρή διαδρομή μιλούσαμε ασταμάτητα και φθάνοντας κοντά στην πόρτα, κοντοστεκόταν για λίγο και ψάχνοντας στην τσέπη του, έβγαζε ένα σακουλάκι γεμάτο ασπροκίτρινα μικρά και μεγάλα κουκούτσια, το άνοιγε προσεκτικά και έβαζε στη χούφτα μου τρία – τέσσερα κομματάκια. Ήταν κουκούτσια μαστίχας Χίου! Ήταν η αθώα παιδική χαρά κρυμμένη σε ανόμοια μικρά κομμάτια!
Πέρασαν αρκετά χρόνια από τότε, και έμαθα στο σχολείο στο μάθημα της Φυτολογίας, ότι μαστίχα είναι το ρετσίνι που βγαίνει από τα μαστιχόδεντρα, όταν χαράξουμε τομές στο φλοιό τους. Έμαθα ακόμα, ότι η μαστίχα έχει γλυκόπικρη γεύση, είναι αρωματική, το χρώμα της είναι υποκίτρινο, και στην Ελλάδα μαστίχα παράγει η νότια Χίος, στην περιφέρεια του νησιού τη γνωστή ως «Μαστιχοχώρα», που είναι γεμάτη μαστιχόδεντρα.
Για τα μαστιχόδεντρα έμαθα, ότι είναι πολυετές φυτό της οικογένειας των ανακαρδωδών, της τάξεως των τερεβινθωδών. Η επιστημονική του ονομασία είναι, «σχίνος ο μαστιχοφόρος» ή χιακός και έχει πτεροειδή φύλλα και μικρά άνθη που σχηματίζουν στάχυα. Στη χώρα μας ευδοκιμεί μόνο στη Χίο, όπου παράγονται αρκετές ποσότητες κάθε χρόνο και τον Αύγουστο – Σεπτέμβριο γίνεται η συγκομιδή της.
Ενδιαφέροντα όλα αυτά, αλλά ακόμα πιο ενδιαφέρουσες οι μνήμες!
Καλό ήταν που έμαθα τότε για το «σχίνο το μαστιχοφόρο» και κακό ήταν που σε λίγο καιρό ξέχασα το όνομά του.
Καλό είναι που νομίζω πως ακόμα σφίγγω στη χούφτα μου τα κουκούτσια της μαστίχας που έβγαζε ο πατέρας μου από την τσέπη του, κακό είναι πως αυτές οι μνήμες πονούν, και ο πόνος αυτός είναι γλυκόπικρος όπως η γεύση της μαστίχας.
Έχουν περάσει από τότε πολλά χρόνια, και θα πω το όνομα της μαστίχας, όπως το γνωρίζουν και το λένε συχνά οι Χιώτες. Η μαστίχα (το μαστίχι) στη Χίο, λέγεται και «Δάκρυ του Αγίου Ισιδώρου».
Εκεί τα κουβάρια της αλήθειας, του μύθου, της παράδοσης και της ιστορίας απλώνονται ταυτόχρονα στα Μαστιχοχώρια και ξετυλίγονται όλα μαζί και μπλέκονται από γενιά σε γενιά με νέες προσθήκες και εξηγήσεις για να φτάσουμε στο «σήμερα» και να ξεκινήσουμε για να βρούμε την αρχή, με αναμμένη τη φλόγα της πίστης στην ψυχή μας και να δούμε τη μαρτυρική ζωή του Αγίου Ισιδώρου.
Ο Άγιος Ισίδωρος ο εν Χίω, κατοικούσε στην Αλεξάνδρεια όταν αυτοκράτορας ήταν ο Δέκιος (249 – 251 μ.Χ.), και υπηρετώντας τη στρατιωτική του θητεία έφθασε και στη Χίο. Νωρίς στην ψυχή του νεαρού στρατιώτη είχε φωλιάσει δυνατή και ακλόνητη πίστη για τον Χριστό. Αυτό έγινε γρήγορα γνωστό στον ειδωλολάτρη ναύαρχο Νουμέριο, που γεμάτος μίσος και οργή, τον κάλεσε ν’ απολογηθεί αν οι κατηγορίες που του αποδίδονταν, ότι δηλαδή, δεν δείχνει πλέον τον οφειλόμενο σεβασμό και αφοσίωση στους θεούς της ειδωλολατρίας, αν είναι αλήθεια. Ο νεαρός τότε Άγιος Ισίδωρος, με παρρησία και τόλμη ομολόγησε ότι πιστεύει μόνο στον Χριστό και τίποτα δεν είναι τόσο δυνατό, όσο η πίστη του, που να μπορεί να του αλλάξει γνώμη. Μάταια προσπάθησε ο ναύαρχος Νουμέριος να τον πείσει με λόγια και υποσχέσεις. Βλέποντας ότι η επιμονή του δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, τον επέβαλε σε φριχτά βασανιστήρια.
Και δεν ήταν μόνο τα βασανιστήρια του ναυάρχου, διότι σ’ αυτά προστέθηκαν και τα βασανιστήρια στα οποία τον επέβαλε και ο πατέρας του, μόλις έμαθε ότι ο γιος του δεν δεχόταν να προσκυνήσει τα είδωλα, αλλά είχε ασπασθεί τον Χριστιανισμό. Ήρθε εσπευσμένα από την Αλεξάνδρεια και διέταξε να δέσουν το γιο του σε άγρια άλογα και αυτά τρέχοντας να τον σέρνουν μαζί τους σ’ όλη την πόλη. Παρ’ όλα τα μαρτύρια που υπέμενε σιωπηλός και ατάραχος ο Άγιος Ισίδωρος, με κομματιασμένες τις σάρκες του, δεν ξεψύχησε· το μόνο που ζητούσε ήταν η βοήθεια του Χριστού. Έτσι οι βασανιστές του οργισμένοι τον… αποκεφάλισαν και τότε αντί να χυθεί αίμα, χύθηκε στο χώμα… γάλα, πράγμα που εξόργισε ακόμα περισσότερο τους σφαγείς του, που βιαστικά – βιαστικά πέταξαν το Άγιο Σώμα του σ΄ένα λαγκάδι για να το κατασπαράξουν τ’ άγρια ζώα.
Όμως η παράδοση λέει, ότι μία άλλη πιστή Χριστιανή, η Αγία Μυρόπη, που κι αυτή διωγμένη είχε καταφύγει στη Χίο με τη μητέρα της, πήγε τη νύχτα κρυφά, πήρε το λείψανο του Αγίου, το μύρωσε και το έθαψε. Αργότερα, αφού και η ίδια η Αγία Μυρόπη βασανίστηκε άγρια από τους ειδωλολάτρες, τάφηκε δίπλα στον Άγιο και αρκετά χρόνια μετά ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Πωγωνάτος, για να τιμήσει τους δύο Αγίους, έχτισε έναν λαμπρό ναό επάνω στους τάφους τους.
Το κουβάρι της ιστορίας στο σημείο αυτό, μας οδηγεί στο όμορφο νησί της Χίου. Εκεί έκπληκτοι -ακόμα και σήμερα- ακούμε από τους κατοίκους να μας λένε, ότι μόλις το αίμα των βασανιστηρίων του Αγίου Ισιδώρου πότισε τη χιακή γη, οι σχίνοι που βρίσκονταν ολόγυρα άρχισαν… να ματώνουν! Συγκλονισμένοι από αυτό το γεγονός που είδαν οι άνθρωποι τότε, άρχισαν να κόβουν από τους σχίνους αυτούς που μάτωναν, μικρά κλαδάκια – μοσχεύματα και να τα φυτεύουν για ευλογία, σαν αγιασμένα φυτά στα σπίτια, τις αυλές και στα χωράφια τους. Και αυτά τα μικρά κλαδιά, έβγαλαν ρίζες κι έγιναν δέντρα. Αυτά είναι τα «μαστιχόδεντρα» και γι’ αυτό το μαστίχι στη Χίο λέγεται «Δάκρυ του Αγίου Ισιδώρου» και θεωρείται θαύμα του Αγίου!
Παράξενο όμως είναι και το γεγονός, ότι τα μαστιχόδεντρα αυτά, υπάρχουν μόνο στα 24 χωριά της νότιας Χίου, ενώ πολλές περιοχές στα βόρεια που είναι γεμάτες σχίνους, δε βγάζουν ποτέ μαστίχα.
Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που το «Δάκρυ του Αγίου Ισιδώρου» έπεσε στη χιακή γη.
Όμως πολλές φορές νομίζω ότι, και τώρα κρατώ στη χούφτα μου τα σκληρά λευκοκίτρινα κουκούτσια της χιώτικης μαστίχας, που μου έφερνε ο πατέρας μου.
Φαίνεται ότι μερικές φορές στη ζωή μας, ο χρόνος πεισμώνει και ακινητοποιείται σε εικόνες, σε καταστάσεις, σε γεγονότα και σε μνήμες γλυκόπικρες… όπως η μαστίχα της Χίου!
