Γράφει ο Αθανάσιος Κοσμόπουλος
Νομικός
Στην κεντρική πολιτική σκηνή υπάρχει ένα μείζον παράδοξο που δύσκολα μπορεί πλέον να αγνοηθεί. Μπορεί η Νέα Δημοκρατία να διατηρεί καθαρό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις και να εξακολουθεί να επιθυμεί την αυτοδυναμία, την ίδια στιγμή όμως ένα σημαντικό τμήμα των δεξιών – συντηρητικών πολιτών προκύπτει δημοσκοπικά ως πολιτικά ανικανοποίητο.
Το ζήτημα είναι πρωτίστως ιδεολογικό. Η σημερινή Νέα Δημοκρατία έχει εξελιχθεί σε ένα ευρύ κόμμα εξουσίας που συνδυάζει οικονομικό φιλελευθερισμό, τεχνοκρατική διαχείριση, ευρωπαϊσμό, στοιχεία κοινωνικού φιλελευθερισμού με λίγες παραδοσιακές κεντροδεξιές αναφορές. Η «συνταγή» αυτή αποδείχθηκε εκλογικά επιτυχημένη αρχικά καθώς έδωσε στη ΝΔ πρόσβαση σε ψηφοφόρους του κέντρου και της παλαιάς κεντροαριστεράς.
Κάθε πολιτική διεύρυνση, όμως, έχει και τις συνέπειές της.
Όταν το κέντρο βάρους ενός κόμματος μετακινείται προς νέες εκλογικές δεξαμενές, ένα μέρος της παραδοσιακής του βάσης μπορεί να αισθανθεί ότι η δική του πολιτική φωνή ακούγεται όλο και λιγότερο.
Αυτοί οι πολίτες αισθάνονται ξαφνικά λιγότερο επιθυμητοί και χρήσιμοι στην παράταξή τους. Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.
Υπάρχουν πολίτες που δεν αναζητούν ακρότητες ούτε και αντιδημοκρατικές λύσεις. Πιστεύουν στην πατρίδα, στην οικογένεια, στην εθνική κυριαρχία, στην τάξη και ασφάλεια, στην προστασία των συνόρων, στην ιστορική συνέχεια του έθνους, στην πολιτιστική σημασία της Ορθοδοξίας και σε μια περισσότερο συντηρητική αντιμετώπιση των ταχέων κοινωνικών μεταβολών. Αυτές οι απόψεις δεν συνιστούν σε καμία περίπτωση «ακροδεξιά».
Αντιθέτως, είναι αναπόσπαστο τμήμα της κλασικής ευρωπαϊκής δημοκρατικής συντηρητικής παράδοσης. Και εδώ ακριβώς δημιουργείται το κενό.
Η πολιτική «αγορά» διαθέτει σήμερα κόμματα δεξιότερα της ΝΔ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι διαθέτει κατ’ ανάγκην μια ισχυρή, θεσμικά ώριμη και κυβερνητικά αξιόπιστη έκφραση του παραδοσιακού συντηρητικού χώρου. Ένα μέρος των ψηφοφόρων απομακρύνεται από τη ΝΔ, χωρίς όμως να αισθάνεται ότι βρίσκει νέα πολιτική στέγη. Αναμένει.
Σε σημαντικό βαθμό, αυτή η αναμονή αποτελεί αναζήτηση ταυτότητας. Για την ακρίβεια δεν άλλαξαν ταυτότητα οι πολίτες. Η παράταξή τους άλλαξε. Υφίσταται λοιπόν, πράγματι, το κενό του ενός εκατομμυρίου πολιτών που ανήκαν στην ΝΔ και σήμερα αισθάνονται ξένοι στο ίδιο τους το κόμμα, απέχοντας σταθερά και συνειδητά από εκλογικές αναμετρήσεις.
Σε αυτό το σημείο αποκτά μεγάλο πολιτικό ενδιαφέρον η προοπτική ενός νέου κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά.
Ο πρώην πρωθυπουργός διαθέτει χαρακτηριστικά που δεν μπορούν να κατασκευαστούν με επικοινωνιακή στρατηγική. Κυρίως, αναγνωρίσιμη και συνεπή πολιτική ταυτότητα. Οι θέσεις του για τα ελληνοτουρκικά, τη μετανάστευση, την εθνική κυριαρχία, την οικογένεια και τη φυσιογνωμία της κεντροδεξιάς είναι ξεκάθαρες στους πολίτες. Η χαρακτηριστική του φράση, «Κεντροδεξιά χωρίς Δεξιά δεν υπάρχει», περιγράφει με εξαιρετική οικονομία ακριβώς το πολιτικό ζήτημα που έχει δημιουργηθεί.
Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει ότι οι δημοσκοπήσεις ήδη καταγράφουν μια σαφή βάση πριν ακόμη αποκτήσει το εγχείρημα πλήρη οργανωτική μορφή. Πρόσφατη έρευνα της Pulse κατέγραφε 5% των ερωτηθέντων να δηλώνει ότι θα ψήφιζε «σίγουρα» ένα κόμμα Σαμαρά και ένα ακόμη 8% «μάλλον». Σε άλλη έρευνα, οι τάσεις της MRB δείχνουν ότι περίπου ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους που είχαν επιλέξει ΝΔ στις ευρωεκλογές δήλωνει ότι «σίγουρα» ή «μάλλον» θα μπορούσε να ψηφίσει ένα τέτοιο κόμμα.
Υπάρχει ωστόσο μια πραγματική εκλογική δεξαμενή, ένα «βουβό κύμα» που το εύρος του δεν έχει ακόμη μετρηθεί με ακρίβεια. Εδώ εντοπίζεται ίσως το κρισιμότερο σημείο. Η έκβαση ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν θα κριθεί μόνο στο πρόσωπο του Αντώνη Σαμαρά.
Η πραγματική πολιτική πρωτοβουλία θα κριθεί στην οικοδόμηση μιας σύγχρονης δημοκρατικής συντηρητικής πρότασης, η οποία έρχεται να απαντήσει σε μια υπαρκτή ανάγκη έκφρασης του δεξιού χώρου, που επικρατεί ως ρεύμα σε όλη την Ευρώπη πλέον.
Πρόταση που να συνδυάζει πατριωτισμό χωρίς εθνικιστικό εξτρεμισμό, εθνική κυριαρχία χωρίς απομονωτισμό, τάξη και ασφάλεια με σεβασμό των δικαιωμάτων των πολιτών, οικονομική ελευθερία με κοινωνική συνοχή, στήριξη της οικογένειας και σοβαρή δημογραφική πολιτική, ισχυρή άμυνα, αυστηρή αλλά θεσμική μεταναστευτική πολιτική και ευρωπαϊκό προσανατολισμό, χωρίς παραίτηση από τα εθνικά συμφέροντα.
Με άλλα λόγια, το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει χώρος «δεξιά της ΝΔ». Χώρος υπάρχει και αποτυπώνεται ήδη. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν αυτός ο χώρος θα αποκτήσει ισχυρή πολιτική εκπροσώπηση.
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει δύο πλεονεκτήματα που καθιστούν το ενδεχόμενο εγχείρημά του ισχυρή πρόταση. Υπήρξε πρωθυπουργός και αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, άρα διαθέτει κυβερνητική νομιμοποίηση, και ταυτόχρονα έχει διατηρήσει με συνέπεια την πολιτική του φυσιογνωμία. Οι τελευταίες δημόσιες παρεμβάσεις του επιβεβαιώνουν ότι το διακύβευμα αφορά στις διαφορετικές αντιλήψεις για την κατεύθυνση της παράταξης. Δεν πρόκειται λοιπόν σε καμία περίπτωση για προσωπικό θέμα, όπως κάποιοι ισχυρίζονται.
Πρόκειται για ένα υπαρκτό αίτημα της κοινωνίας που εδράζεται σε πολιτική ανάγκη αναζήτησης έκφρασης.
Το πολιτικό έδαφος υπάρχει αντικειμενικά.
Η μεγαλύτερη πρόκληση θα είναι να πείσει ότι δεν αποτελεί κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά για έναν νέο φορέα πολιτικής πρότασης που έρχεται να απαντήσει στις ανάγκες των πολιτών. Να προσελκύσει όχι μόνο απογοητευμένους πρώην ψηφοφόρους της ΝΔ, αλλά και νεότερους πολίτες που δεν έχουν συναισθηματική σχέση με εσωκομματικές συγκρούσεις του παρελθόντος. Και σε κάθε περίπτωση, ποτέ οι εσωκομματικές συγκρούσεις δεν ενδιέφεραν τους πολίτες. Οι πολίτες ενδιαφέρονται πρωτίστως για την οικονομική και κοινωνική τους ευημερία.
Αν μια νέα πολιτική πρόταση κατορθώσει να εκφράσει αυτό το αίτημα με συνέπεια, θεσμικότητα και κυβερνητική αξιοπιστία, τότε πράγματι μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά τις ισορροπίες του ελληνικού πολιτικού συστήματος.
