Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΝΟΤΙΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ – 18/11/2026
Γράφει ο Στάθης Παρασκευάς
Η Αθήνα έχει μια μακρά και όχι ιδιαίτερα επιτυχημένη σχέση με τα ρέματά της. Όσα δεν μπόρεσε να εξαφανίσει, τα περιόρισε, όσα δεν περιόρισε, τα σκέπασε και όσα απέμειναν, τα θυμάται όταν βρέχει πολύ. Τότε ανακαλύπτουμε ξανά ότι το νερό έχει τη συνήθεια να ακολουθεί τη φυσική του διαδρομή. Ακόμη κι όταν πάνω στην παλιά του κοίτη έχει φυτρώσει μια πολυκατοικία.
Ο Ιλισός χάθηκε κάτω από τις λεωφόρους της Αθήνας, ενώ ο Ποδονίφτης περιορίστηκε ανάμεσα σε τσιμέντα και οικοδομές. Στα Νότια, η Πικροδάφνη εξακολουθεί να υπενθυμίζει με τα κατά καιρούς πλημμυρικά φαινόμενα, πόσο προβληματική παραμένει η σχέση της πόλης με τα ρέματά της.
Στο Ελληνικό επιχειρείται κάτι διαφορετικό. Δύο ρέματα, που για δεκαετίες έζησαν στη σκιά του παλιού αεροδρομίου, αποκτούν έναν καινούργιο ρόλο. Αποτελούν πλέον μέρος των υποδομών που θα προστατεύουν όχι μόνο το Ελληνικό, αλλά και τις γύρω περιοχές από τις πλημμύρες.
Πρόκειται για το ρέμα Τραχώνων, στην πλευρά του Αλίμου, και το ρέμα Ευρυάλης, γνωστό και ως ρέμα Αεροδρομίου, προς τη Γλυφάδα. Δύο ρέματα που δύσκολα ανταγωνίζονται σε δημοσιότητα έναν ουρανοξύστη 200 μέτρων. Μπορεί, όμως, να αποδειχθούν εξίσου σημαντικά για το μέλλον της νότιας Αθήνας.
Όταν το αεροδρόμιο άλλαξε τις διαδρομές του νερού
Για πολλές δεκαετίες, η Αθήνα μεγάλωνε με τον κανόνα που έλεγε, όπου υπάρχει ελεύθερος, χώρος χτίζουμε! Κι αν στον χώρο υπάρχει ρέμα, τόσο το χειρότερο για το ρέμα.
Το ρέμα Ευρυάλης ξεκινούσε από τον Υμηττό και κατέληγε προς τον Άγιο Κοσμά. Στους παλιούς χάρτες εμφανίζεται με περισσότερους κλάδους και ανοιχτή κοίτη. Ώσπου ήρθαν οι δρόμοι, οι κατοικίες και το αεροδρόμιο. Η φυσική διαδρομή του περιορίστηκε, μετατοπίστηκε και σε μεγάλο βαθμό υπογειοποιήθηκε.
Αντίστοιχες παρεμβάσεις δέχθηκε και το ρέμα Τραχώνων. Η πορεία του άλλαξε κατά την κατασκευή του αεροδρομίου και το 1990 πραγματοποιήθηκε νέα διευθέτηση της κοίτης του.
Οι αλλαγές αυτές δεν ήταν απλώς αισθητικές. Με το πέρασμα των δεκαετιών, οι κοίτες των δύο ρεμάτων αποδείχθηκαν ανεπαρκείς για την ασφαλή διοχέτευση μεγάλων ποσοτήτων νερού και δημιουργούσαν πλημμυρικούς κινδύνους για την ευρύτερη περιοχή.
Η ανάπλαση των 6.200 στρεμμάτων προσφέρει σήμερα τη δυνατότητα να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα σε μεγάλη κλίμακα, αντί να αναζητούνται εκ των υστέρων λύσεις.
Από τα 2 στα 15 μέτρα
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι το ρέμα Ευρυάλης. Υπήρχαν σημεία όπου είχε περιοριστεί σε διατομή μόλις 2-3 μέτρων! Με τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη, η κοίτη του διαπλατύνεται στα 10-15 μέτρα και διαμορφώνεται ανοιχτή διαδρομή προς τη θάλασσα.
Η διαφορά είναι εντυπωσιακή. Και δεν αφορά μόνο το πλάτος ενός ρέματος, αλλά τη δυνατότητά του να μεταφέρει με μεγαλύτερη ασφάλεια τα νερά μιας ισχυρής βροχόπτωσης.
Ο σχεδιασμός των αντιπλημμυρικών έργων βασίστηκε σε περίπου 1.000 διαφορετικά σενάρια καταιγίδας, με διαφορετική ένταση και διάρκεια. Εξετάστηκαν ακόμη και ακραία φαινόμενα, ώστε να δοκιμαστούν οι αντοχές των νέων υποδομών πριν τις δοκιμάσει η πραγματικότητα.
Στο ρέμα Τραχώνων προβλέπονται επίσης εκτεταμένες παρεμβάσεις, με νέα διαμόρφωση της κοίτης σε μήκος μεγαλύτερο του ενός χιλιομέτρου και έργα για την ασφαλέστερη απορροή των υδάτων. Στόχος είναι να αυξηθεί η δυνατότητα διοχέτευσης των νερών προς τη θάλασσα και να περιοριστούν οι κίνδυνοι υπερχείλισης. Πρόκειται για μια παρέμβαση με ιδιαίτερη σημασία και για τις γειτονικές περιοχές του Αλίμου, καθώς το ρέμα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου δικτύου φυσικής απορροής.
Τον Ιανουάριο του 2026, οι καταστροφικές πλημμύρες στη Γλυφάδα επανέφεραν το ζήτημα με τον πιο δυσάρεστο τρόπο. Η συζήτηση για το ρέμα Ευρυάλης απέκτησε ξανά επικαιρότητα.
Οι πλημμύρες δεν μπορούν να αποδοθούν με βεβαιότητα σε μία και μοναδική αιτία, υπενθυμίζουν όμως πόσο ακριβά μπορεί να πληρώσει μια πόλη τις παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον.
Τα νερά δεν σταματούν στην περίφραξη
Τα δύο ρέματα δεν αφορούν αποκλειστικά το Ελληνικό. Συγκεντρώνουν νερά από ευρύτερες περιοχές, ενώ οι διαδρομές τους συνδέονται με τη φυσική απορροή από τις πλαγιές του Υμηττού προς τη θάλασσα.
Επομένως, η σημασία των παρεμβάσεων ξεπερνά τα όρια της επένδυσης. Ασφαλώς, κανένα έργο δεν μπορεί να εξαλείψει από μόνο του τον πλημμυρικό κίνδυνο. Ούτε μια μεγάλη επένδυση μπορεί να αναλάβει τις υποχρεώσεις ολόκληρης της Πολιτείας.
Χρειάζονται παρεμβάσεις και έξω από το Ελληνικό, συντήρηση των δικτύων και συντονισμός των αρμόδιων φορέων. Γιατί δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να εξασφαλίζεται η ομαλή ροή των νερών σε ένα τμήμα, αν λίγο παραπάνω ή παρακάτω συναντούν τα ίδια παλιά εμπόδια.
Τα έργα που θα κριθούν όταν βρέξει
Στο Ελληνικό, τα φώτα πέφτουν συνήθως στον Riviera Tower, στο Μητροπολιτικό Πάρκο, στο Sports Park και στα εμπορικά κέντρα. Είναι τα έργα που φωτογραφίζονται περισσότερο και διαμορφώνουν τη νέα εικόνα του Ελληνικού.
Τα δύο ρέματα δεν έχουν ανάλογη τύχη. Δεν διαθέτουν εντυπωσιακές μακέτες, δεν έχουν εμπορική αξία και δεν προσφέρουν θέα στη θάλασσα.
Έχουν όμως κάτι εξίσου σημαντικό. Η αποτελεσματικότητά τους θα επηρεάσει την ασφάλεια και τη λειτουργία της νέας πόλης. Και η αξία τους θα κριθεί όταν οι καιρικές συνθήκες δοκιμάσουν πραγματικά τις υποδομές.
Αυτή είναι μια πλευρά του The Ellinikon που αξίζει μεγαλύτερη προσοχή. Μια επένδυση αυτού του μεγέθους δεν αλλάζει μόνο όσα βλέπουμε πάνω από το έδαφος. Μπορεί να αλλάξει και τον τρόπο με τον οποίο η πόλη αντιμετωπίζει προβλήματα που την ταλαιπωρούν επί δεκαετίες.
Αρκεί η προσπάθεια να μη σταματήσει στα όρια των 6.200 στρεμμάτων. Γιατί τα ρέματα δεν γνωρίζουν από δημοτικά όρια. Ούτε οι πλημμύρες.
Διαβάστε ειδήσεις για τα Νότια Προάστια Αττικής στο Notiesdiadromes.gr
Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook



