Από την έντυπη έκδοση της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΝΟΤΙΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ – 29/07/2026
Γράφει ο Στάθης Παρασκευάς
Είναι μια ερώτηση που αν την έκανες πριν από λίγα χρόνια θα σε κοιτούσαν περίεργα. Μπορεί μια πόλη που έμαθε να ζει μέσα στο αυτοκίνητο να γίνει μια πόλη όπου οι περισσότερες καθημερινές ανάγκες βρίσκονται σε απόσταση δεκαπέντε λεπτών με τα πόδια ή με το ποδήλατο;
Και αυτό γιατί θεωρούμε φυσιολογικό και αυτονόητο να χάνουμε μία ή και δύο ώρες καθημερινά στις μετακινήσεις. Να διασχίζουμε τη μισή πόλη για τη δουλειά, για μια δημόσια υπηρεσία, για μια αθλητική δραστηριότητα ή ακόμη και για μια απλή αγορά. Σχεδόν συνηθίσαμε να μετράμε την ποιότητα ζωής μας με βάση το πόση ταλαιπωρία αντέχουμε.
Κι όμως, οι πιο σύγχρονες πόλεις του κόσμου κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η έννοια της «πόλης των 15 λεπτών» δεν είναι ένα ακόμη πολεοδομικό σύνθημα. Είναι μια διαφορετική φιλοσοφία σχεδιασμού. Μια πόλη όπου η κατοικία, η εργασία, η εκπαίδευση, η άθληση, οι υπηρεσίες, οι αγορές και το πράσινο συνυπάρχουν στην ίδια γειτονιά, ώστε ο χρόνος που σήμερα χάνεται στους δρόμους να επιστρέφει στους ανθρώπους.
Η Αθήνα δεν ξεκινά από το μηδέν
Το ενδιαφέρον είναι ότι η Αθήνα δεν ξεκινά από το μηδέν. Παρά τις παθογένειές της, διατηρεί ακόμη ένα χαρακτηριστικό που πολλές ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις δεν έχουν κατ’ ανάγκη. Τη γειτονιά!
Το Παγκράτι, η Κυψέλη, τα Πετράλωνα, το Κουκάκι ή τα Ιλίσια, λειτουργούν ήδη σε μεγάλο βαθμό, ως «πόλεις των 15 λεπτών». Όχι επειδή κάποιος τις σχεδίασε έτσι, αλλά επειδή εξελίχθηκαν ιστορικά με μικτές χρήσεις. Ο κάτοικος μπορεί ακόμη να περπατήσει μέχρι τον φούρνο, το σχολείο, το φαρμακείο, το καφέ ή το μικρό πάρκο, χωρίς να χρειάζεται να χρησιμοποιήσει αυτοκίνητο.
Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Η Αθήνα δεν σχεδιάστηκε ποτέ ως ένα ενιαίο σύνολο. Μεγάλωσε αποσπασματικά, χωρίς συνολικό όραμα. Οι χρήσεις της πόλης διαχωρίστηκαν, οι δρόμοι γέμισαν αυτοκίνητα και η καθημερινότητα άρχισε να εξαρτάται ολοένα περισσότερο από τις μετακινήσεις. Έτσι, ενώ πολλές γειτονιές διατήρησαν τον ανθρώπινο χαρακτήρα τους, η συνολική λειτουργία της πόλης έγινε ολοένα πιο δύσκολη.
Γι’ αυτό και η συζήτηση για την πόλη των 15 λεπτών δεν αφορά μόνο περισσότερους πεζοδρόμους ή ποδηλατοδρόμους. Αφορά έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης. Κάθε νέα παρέμβαση, κάθε ανάπλαση, κάθε νέα γειτονιά οφείλει να απαντά σε ένα απλό ερώτημα. Μπορεί ο κάτοικος να καλύπτει τις περισσότερες ανάγκες της καθημερινότητάς του χωρίς να χρειάζεται διαρκώς να μπαίνει στο αυτοκίνητο;
Ελληνικό. Μια πόλη από την αρχή
Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, στην Αθήνα δεν συζητάμε μόνο πώς θα διορθώσουμε μια πόλη που ήδη υπάρχει. Συζητάμε και πώς σχεδιάζεται από την αρχή μια καινούργια γειτονιά.
Αυτό ακριβώς είναι το πραγματικό ενδιαφέρον του Ελληνικού. Είναι η πρώτη νέα αστική περιοχή που σχεδιάζεται εξ ολοκλήρου από την αρχή, σε μια εποχή όπου οι ανάγκες των πόλεων έχουν αλλάξει.
Εκεί δεν δημιουργούνται μόνο κατοικίες. Κατασκευάζονται χώροι εργασίας, σχολεία, πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, αθλητικές υποδομές, πολιτιστικές χρήσεις, εμπορικά κέντρα, χώροι αναψυχής και ένα από τα μεγαλύτερα αστικά πάρκα της Ευρώπης. Η φιλοσοφία δεν είναι να προστεθεί ακόμη μία συνοικία στον χάρτη της Αθήνας. Είναι να δημιουργηθεί ένας τόπος όπου όσο το δυνατόν περισσότερες ανάγκες της καθημερινότητας θα μπορούν να καλύπτονται σε μικρή απόσταση.
Ήδη τα πρώτα δείγματα αυτής της λογικής αρχίζουν να γίνονται ορατά. Το άνοιγμα του The Ellinikon Sports Park δημιουργεί έναν νέο προορισμό που μπορεί να χρησιμοποιείται καθημερινά από κατοίκους ολόκληρης της Αττικής. Σταδιακά θα ακολουθήσουν το Μητροπολιτικό Πάρκο, οι κατοικίες, οι χώροι εκπαίδευσης, οι επιχειρήσεις, οι πολιτιστικές υποδομές και οι εμπορικές χρήσεις, συνθέτοντας μια νέα μορφή αστικής ζωής που μέχρι σήμερα δεν υπήρχε στην Αθήνα.
Το πολυτιμότερο αγαθό της σύγχρονης πόλης είναι ο Χρόνος
Προφανώς η Αθήνα δεν μπορεί να μετατραπεί ξαφνικά σε μια πόλη των 15 λεπτών. Καμία πρωτεύουσα με ιστορία αιώνων δεν αλλάζει εύκολα. Οι μεγάλες πόλεις εξελίσσονται σταδιακά, μέσα από μικρές και μεγάλες παρεμβάσεις που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο ζουν οι άνθρωποι. Αν όμως αποκτήσουν γειτονιές που λειτουργούν διαφορετικά, αυτές μπορούν να γίνουν το παράδειγμα για όσα θα ακολουθήσουν.
Για χρόνια η Αθήνα μεγάλωνε προσθέτοντας τετραγωνικά μέτρα. Σήμερα καλείται να προσθέσει κάτι πολύ πιο πολύτιμο. Χρόνο! Γιατί τελικά μια σύγχρονη πόλη δεν είναι εκείνη που σε μεταφέρει γρηγορότερα από το ένα σημείο στο άλλο. Είναι εκείνη που μειώνει τους λόγους για τους οποίους χρειάζεται να μετακινηθείς.
Αν το Ελληνικό καταφέρει να αποδείξει στην πράξη ότι μια διαφορετική καθημερινότητα μπορεί να λειτουργήσει, τότε η μεγαλύτερη συμβολή του ίσως να μην είναι ούτε το μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο, ούτε οι νέοι ουρανοξύστες, ούτε τα εμπορικά κέντρα. Ίσως να είναι ότι θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζονται οι ελληνικές πόλεις τις επόμενες δεκαετίες.
Διαβάστε ειδήσεις για τα Νότια Προάστια Αττικής στο Notiesdiadromes.gr
Κάντε like στη σελίδα μας στο Facebook
