Ο πρόεδρος του Συλλόγου Κωνσταντινοπολιτών & Μικρασιατών Ελληνικού – Αργυρούπολης μιλά στις «Νότιες Διαδρομές» για τη ζωντανή παρακαταθήκη, τα σπάνια κειμήλια και τα μελλοντικά σχέδια του σωματείου.
Σε μια εποχή που οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας τείνουν να ξεθωριάσουν τους δεσμούς μας με το παρελθόν, υπάρχουν συσπειρώσεις που λειτουργούν ως ζωντανοί θεματοφύλακες της ταυτότητάς μας. Ένας από τους πλέον εξελισσόμενους -παρά το «νεαρό» της ηλικίας του- πολιτιστικούς φορείς των νοτίων προαστίων, ο Σύλλογος Κωνσταντινοπολιτών & Μικρασιατών Ελληνικού – Αργυρούπολης, συνεχίζει να κρατά άσβεστη τη φλόγα της ιστορικής μνήμης και των παραδόσεων των αλησμόνητων πατρίδων.
Μέσα από ένα πλούσιο φάσμα δράσεων —από τις επετειακές εκδηλώσεις τιμής μέχρι τα ενεργά τμήματα εκμάθησης χορών και τις στενές συνεργασίες με την τοπική κοινωνία— ο Σύλλογος επιχειρεί και καταφέρνει να μεταλαμπαδεύει τις ρίζες της Κωνσταντινούπολης και της Μικράς Ασίας στις νεότερες γενιές.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώργος Αβεζόγλου, υποδέχτηκε τις «Νότιες Διαδρομές» στον φιλόξενο χώρο που στεγάζει την ιστορία και τις μνήμες του σωματείου, ανοίγοντας την καρδιά του σε μια εφ’ όλης της ύλης κουβέντα. Μας μίλησε για το σημαντικό έργο του Συλλόγου, τις προκλήσεις διατήρησης της προσφυγικής κληρονομιάς στις μέρες μας, αλλά και για τα μελλοντικά σχέδια που υπόσχονται να αγκαλιάσουν ζεστά την τοπική μας κοινωνία.
Συνέντευξη: Λουκία Χρυσοβιτσάνου
Πώς γεννήθηκε η ιδέα ίδρυσης του Συλλόγου και ποια ήταν τα πρώτα σας βήματα σε μια περιοχή με έντονο το ποντιακό στοιχείο;
Η Αργυρούπολη και το Ελληνικό χτίστηκαν κυρίως από Πόντιους, οι οποίοι διατηρούν ιστορικούς συλλόγους δεκαετιών. Υπήρχε όμως ένα σαφές κενό για τους Κωνσταντινουπολίτες και τους Μικρασιάτες, που ήταν διεσπαρμένοι.
Η ιδέα, λοιπόν, γεννήθηκε μέσα στην πανδημία, το 2020, υποκινούμενη από έναν δημιουργικό «θυμό» απέναντι σε απόπειρες παραποίησης της ιστορίας — όπως ο ατυχής δημόσιος χαρακτηρισμός της Γενοκτονίας και της Καταστροφής ως απλού «συνωστισμού». Αποφάσισα τότε να σηκωθώ από τον καναπέ για να ακουστεί η αλήθεια.
Επέλεξα εσκεμμένα ο Σύλλογος να ιδρυθεί το 2022, ακριβώς στα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, αποκτώντας συμβολικό, επετειακό χαρακτήρα. Ξεκινήσαμε με 22 ιδρυτικά μέλη και, από στόμα σε στόμα —με συγγενείς και φίλους— φτάσαμε σήμερα να αριθμούμε περίπου 100 άτομα.
Βλέπετε, εκπροσωπούμε δύο ιερές, θλιβερές ιστορίες: την Άλωση της Πόλης το 1453 και την Μικρασιατική Καταστροφή το ‘22. Επειδή δεν είμαστε ακαδημαϊκοί, στις επετείους μας (κάθε Μάιο και Σεπτέμβριο) προσκαλούμε σπουδαίους ομιλητές και πλαισιώνουμε τις εκδηλώσεις μας με παραδοσιακή μουσική, μεταδίδοντας την αυθεντική ιστορική μνήμη στον κόσμο.
Ο χώρος που στεγάζει τον σύλλογό σας διακρίνεται για τον έντονα μουσειακό του χαρακτήρα, καθώς κοσμείται από αντικείμενα μοναδικής ιστορικής αξίας η προέλευση των οποίων χάνεται στα βάθη του χρόνου. Πώς καταφέρατε να τα συγκεντρώσετε όλα αυτά μαζί και τί συμβολίζουν για εσάς και τον σύλλογο;
Ο χώρος αυτός είναι η ιστορία μας. Είναι ακριβώς όπως η διαδρομή των προγόνων μας: όπως ήρθαν εκείνοι τότε, ξυπόλητοι, έτσι ξεκινήσαμε κι εμείς από το μηδέν. Μέσα σε τέσσερα χρόνια, με προσωπικό κόπο, μεράκι αλλά και σημαντικό οικονομικό κόστος, αποκτήσαμε μέσω δημοπρασιών σπάνια συλλεκτικά αντικείμενα, «ηλικίας» τουλάχιστον 100 ετών.
Πρόκειται για κειμήλια ανεκτίμητης συναισθηματικής αξίας που ζωντανεύουν τις μνήμες από τη Σμύρνη, τη Μικρασιατική Καταστροφή και την τρισχιλιετή ιστορία του Ελληνισμού της Πόλης και της Ιωνικής γης. Χάρη στη στήριξη του δημάρχου, που μας παραχώρησε αυτή τη στέγη, μετατρέψαμε τον πόνο του ξεριζωμού σε μια άσβεστη φλόγα μνήμης, τιμής και δημιουργίας.
Στη συλλογή μας, ξεχωρίζει ο σπάνιος χάρτης της Σμύρνης του 1913, χωρισμένος σε τετράγωνα από την τότε πυροσβεστική—ένα πρωτοποριακό δείγμα πολιτικής προστασίας της εποχής.
Ιδιαίτερη κειμηλιακή αξία έχει το αναμνηστικό μαρμαράκι από το καταδρομικό «Έλλη» που αγκυροβόλησε στη Σμύρνη το 1922, αλλά και το αυθεντικό μπρούτζινο τασάκι από το εμβληματικό ξενοδοχείο Πέρα Παλάς της Κωνσταντινούπολης.
Παράλληλα, διασώζουμε ένα σπάνιο λεύκωμα με αυθεντικές χαρτονένιες φωτογραφίες εποχής από φωτογραφεία της Πόλης και της Σμύρνης, ένα πιστοποιητικό βάπτισης του Οικουμενικού Πατριαρχείου από το 1934, καθώς και ένα πλήρως λειτουργικό γραμμόφωνο του 1930. Τη συλλογή συμπληρώνουν μπακιρένια σκεύη, χάλκινα και μπρούτζινα μαγκάλια, αντικείμενα της καθημερινότητας που ζέσταιναν τα σπίτια των προγόνων μας στη Μικρά Ασία και την Κωνσταντινούπολη.
Ποιες είναι οι κυριότερες δράσεις του Συλλόγου σας και με ποιους τρόπους καταφέρνετε να διατηρείτε ζωντανή την ιστορική μνήμη και παράδοση;
Στα μόλις τέσσερα χρόνια λειτουργίας μας, έχουμε πραγματοποιήσει πάνω από 60 πολυποίκιλες δράσεις: Διοργανώνουμε ημερίδες με διακεκριμένους ομιλητές, παρουσιάσεις βιβλίων, επισκέψεις σε μουσεία, καθώς και μουσικοχορευτικές και θεατρικές εκδηλώσεις με ακούσματα και χορούς της Μικράς Ασίας, σε συνεργασία με καταξιωμένους καλλιτέχνες.
Παράλληλα, διατηρούμε δικά μας τμήματα παραδοσιακών χορών, συμμετέχουμε στις εθνικές παρελάσεις και τελούμε κάθε χρόνο επιμνημόσυνη δέηση στις 14 Σεπτεμβρίου για τα θύματα της Γενοκτονίας του 1922.
Σημαντικό κομμάτι αποτελούν οι κοινωνικές μας δράσεις, όπως η συγκέντρωση τροφίμων για το κοινωνικό παντοπωλείο, τα χριστουγεννιάτικα μπαζάρ, αλλά και η ετήσια κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας μας.
Παράλληλα, αναδεικνύουμε τη γαστρονομική πλούσια παρακαταθήκη των προγόνων μας—οι οποίοι έφεραν στην Ελλάδα εδέσματα όπως το παστίτσιο, τον μουσακά, τα γεμιστά και τα γιαλαντζί ντολμαδάκια. Στο τέλος κάθε χρονιάς, τον Ιούνιο, διοργανώνουμε στον κήπο μια μεγάλη γαστρονομική βραδιά, όπου τα μέλη μας μαγειρεύουν, προσφέρουν παραδοσιακά φαγητά και γεύονται όλοι μαζί.
Εργαζόμαστε αθόρυβα για να προσελκύσουμε τη νέα γενιά, αφήνοντας το έργο μας να «κάνει κρότο».»
Ποια τα άμεσα μελλοντικά σχέδια και οι προσεχείς δράσεις του Συλλόγου για το επόμενο διάστημα;
Ξεκινάμε τη νέα χρονιά στα μέσα Σεπτεμβρίου με τον καθιερωμένο αγιασμό μας. Την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, με αφορμή την αποφράδα ημέρα της Μικρασιατικής Καταστροφής, θα τελέσουμε μνημόσυνο και κόλλυβα σε εκκλησία της περιοχής, ίσως στην Αγία Βαρβάρα. Στόχος μας είναι να μη ξεχάσουμε την ιστορία και τις τραγικές συνθήκες των προγόνων μας, οι οποίοι διώχθηκαν ως Έλληνες και έφτασαν εδώ αντιμετωπιζόμενοι συχνά ως ξένοι, καταφέρνοντας όμως να αναγεννηθούν από το μηδέν.
Παράλληλα, συνεχίζουμε τις συσπειρωτικές μας πρωτοβουλίες. Μετά την επιτυχημένη υποδοχή του νέου έτους στο 1ο ΚΑΠΗ Αργυρούπολης, εξετάζουμε να επαναλάβουμε τέτοιες συλλογικές γιορτές.
Σε θεσμικό επίπεδο, ενισχύουμε την εξωστρέφειά μας με την εγγραφή μας στις ομοσπονδίες Μικρασιατών και Κωνσταντινουπολιτών. Το πιο σημαντικό όμως μακροπρόθεσμο έργο μας είναι η αξιοποίηση ενός χώρου στη Λεωφόρο Κύπρου, που μας παραχωρήθηκε με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Εκεί, αναζητούμε χρηματοδότηση για να φιλοτεχνήσουμε ένα άγαλμα—έναν μόνιμο τόπο αναφοράς και απότισης φόρου τιμής με κατάθεση στεφάνων για ολόκληρη την πόλη μας.
